Πότε να άρχισε η «λαίλαπα»? Βασικά πρέπει να ήταν μάλλον
πριν από περίπου 20 - 25 χρόνια. Αν παρατηρήσει κανείς τα μοντέλα που έβγαιναν,
τα κριτήρια που πληρούσαν, τις «συνεργασίες» (= από κοινού μοντέλα με
διαφορετικά σήματα και με κοινά το 80% των μερών τους) και την προβολή της αντίληψης
του αυτοκινήτου ως εμπορικού προϊόντος, κατασκευασμένου ώστε να είναι πρώτα από
όλα κερδοφόρο… Μάλλον τότε (προσοχή: κερδοφόρο ίσον οικονομικό ή φτιαγμένο με
μικρό κόστος, ώστε να αποφέρει σίγουρα χρήματα). Όχι απαραίτητα καινοτόμο, ή
σχεδιαστικά ιδιαίτερο, ή με κατασκευασμένο με
πολλά προτερήματα, ώστε να πουλήσει μόνο αν εντυπωσιάσει το κοινό. Απλά
προσοδοφόρο.
Και η μεγάλη αλλαγή στην πορεία της αυτοκίνησης, που οδηγεί
στην κατρακύλα του μετρίου, είχε συντελεστεί: ο manager έδινε τις
οδηγίες στο μηχανικό…
Στην πορεία κατασκευής, εξέλιξης και τεχνολογικής
τελειοποίησης όλων αυτών των συστημάτων που συνεργάζονται αρμονικά για να
λειτουργήσει το σύνθετο δημιούργημα που λέγεται αυτοκίνητο, ξεχωρίζουν πολλοί
πρωτοπόροι μηχανικοί. Oι
άνθρωποι που από το πόστο του επικεφαλής της κατασκευής ενός οχήματος από το
μηδέν έδιναν την κάθε στιγμή της κάθε τους μέρας ασχολούμενοι και οι ίδιοι με
την εξέλιξη, δημιούργησαν εταιρείες κυρίως βασιζόμενοι στη φήμη του ονόματός τους
ως μηχανικού: Ο Ferdinand Porsche,
ο Henry Ford,
o Colin Chapman (στη Lotus), o Ferruccio
Lamborghini, o Entzo Ferrari, τα αδέρφια Maserati, ο Preston Tucker, ο Andre Gustave Citroen, o Soichiro Honda και
πολλοί άλλοι (δεν υπήρξε μηχανικός Mercedes – το όνομα ήταν της κόρης του 1ου
πελάτη των Daimler
& Benz), σε
περιόδους όπου νιώθεις ότι έπρεπε να καινοτομήσουν για να επιβιώσουν, αυτό
ακριβώς έκαναν.
Δημιουργήθηκαν, από τα χέρια αυτών των ανθρώπων, οι προϋποθέσεις
για την αυτοκίνηση όπως περίπου τη γνωρίζουμε σήμερα, ενώ και τα συστήματα που
λειτουργούμε για να οδηγήσουμε και σήμερα, εξελίχθηκαν στο μέγιστο βαθμό
μηχανικά, πριν από την ηλεκτρονική εποχή, κάνοντας τεράστια άλματα μέσα στις δεκαετίες
και δημιουργώντας οχήματα – αντικείμενα λατρείας μέσα από τους αγώνες και όχι
μόνο. Οι άνθρωποι αυτοί δεν θα φύγουν ποτέ από τις σελίδες της ιστορίας του
αυτοκινήτου, είναι όμως αμφίβολο το πόσο καλά περνούσαν οι ίδιοι απολαμβάνοντας
την αποδοχή του έργου τους…
την αποδοχή του έργου τους…
Η Porsche,
η Maserati, η Ferrari, η Lamborghini, η Aston Martin, ακόμα και η BMW και
η Saab
και πολλές άλλες εταιρείες έπρεπε
τα γεμάτα νέα στοιχεία, γεμάτα ψυχή και υποκειμενικότητα όσον αφορά στην
απόπειρα προσφοράς αυτοκίνησης οχήματα, να βρουν τον κατάλληλο τρόπο να τα
προσφέρουν στον αγοραστή. Ο τρόπος αυτός πολλές φορές δε βρισκόταν ή, με απλά
λόγια, το πράγμα δεν έβγαινε. Η εξέλιξη του αυτοκινήτου με τα χρόνια έγινε μια
πολύ ακριβή υπόθεση, καθώς η συμμετοχή στους αγώνες και η «αγορά» τεχνογνωσίας
(αν θέλουμε τα βγάζουμε τα εισαγωγικά) κόστιζαν υπέρογκα ποσά, που οι πωλήσεις
των εταιρειών δεν μπορούσαν να καλύψουν πολλές φορές, σε έναν κόσμο οικονομικά
όλο και πιο δύσκολο και σίγουρα πιο αδίστακτο, πιο αιμοβόρο.
Ο επικεφαλής δεν αρκούσε να είναι πια ο γεμάτος ενθουσιασμό
και νέες ιδέες μηχανικός, έπρεπε να ναι και πολλά άλλα, που δεν τα έβρισκε σε
μηχανουργεία: καλός στα οικονομικά, καλός στις δημόσιες σχέσεις, ευέλικτος και
διπλωμάτης απέναντι στον ανταγωνισμό, εύστροφος στην προώθηση του προϊόντος… Προώθηση,
ή αλλιώς ίσως, marketing.
Έτσι φύγαμε από την εξουσία του ενός, δημιουργήθηκαν συμβούλια διοίκησης,
επιτελεία, τομείς με τομεάρχες και διακριτές αρμοδιότητες, γραφεία που
συναγωνίζονταν σε αριθμό στελέχωσης τους χώρους δράσης των μηχανικών… Και ήδη,
είχε έρθει ο manager…
Αλήθεια, ποιον γοητεύει αυτή η λέξη? Οκ, θα μου πει κάποιος,
γεννήθηκαν νέες ανάγκες, ήρθαν και οι καταρτισμένοι νέοι στο χώρο και σε όλους τους
χώρους να ρυθμίσουν τα πάντα για να είναι τα πράγματα βιώσιμα. Οικονομικά
άρτιες εταιρείες, με οικονομικό σχεδιασμό, που «ακούνε» τις νέες γενιές, προσαρμόζονται
στα “trends” ή καλύτερα
τα δημιουργούν κιόλας (επαναδημιουργώντας βέβαια πια από το παρελθόν των
εταιρειών με αυτοκίνητα – αναβιώσεις, γιατί είναι ουάου) και κυρίως καλύπτουν
τα κενά της αγοράς, όπου κι αν είναι αυτά: ακόμα και cabrio jeep μοντέλα
έχουν βγει, ακόμα και πολυμορφικά στη κατηγορία A--, A-, A, B, B++, C, D, κτλ…
μήπως υπάρχει κανένας εκεί έξω που θα το θέλει και δεν θα του το έχουμε φτιάξει…
Το αποτέλεσμα όλων αυτών, τελικά, έχει πρόσημο θετικό?
Προσωπική μου γνώμη, μάλλον όχι. Αν θεωρήσουμε ότι εταιρείες με ιστορία έχουν
κλείσει (βροντερό παράδειγμα η συμπαθέστατη Saab), πολλές άλλες έχουν εξαγοραστεί από τις μεγάλες για να
μπορούν να λειτουργούν ως τα ειδικών κατασκευών παρακλάδια τους ή έχουν
συμβιβάσει την εικόνα τους με μοντέλα για πελατεία (πχ. Porsche Panamera & Cayenne), και σίγουρα δεν έχουν
μείνει έξω από το γενικό παγκόσμιο οικονομικό άγχος, τότε κάτι δεν πολυπάει
σωστά. Το πιο ενοχλητικό στοιχείο όμως είναι ότι το κατ’ εξοχήν πεδίο δράσης
και χαράς των μηχανικών, οι αγώνες, εδώ και 2 δεκαετίες φθίνει, σε βαθμό πια
που οι χορηγοί και τα ηλεκτρονικά, μαζί με την απουσία θεάματος, έχουν σωστά
εκλειφθεί από το κοινό ως παράγοντες ανεπάρκειας. Και μάλλον χάθηκαν και οι
ήρωες του τιμονιού, ε?
Σκόρπιες σκέψεις, αλλά το συμπέρασμα παραμένει: ο χώρος της αυτοκίνησης
έχει πια τα SUV του (ακόμα και η Jeep, τέτοια φτιάχνει!) , τους χορηγούς του, τις αναβιώσεις του από
τα ένδοξα μοντέλα του παρελθόντος (New – New Beetle, Fiat
500, Ford Mustang,
Mini Cooper κτλ),
ο μηχανικός και ο σχεδιαστής όμως μάλλον περιμένουν οδηγίες, ακόμα και για το
πώς θα μπει ανθοδοχείο στο ταμπλό, γιατί είναι hip…
Και μη χειρότερα…